تاریخ وفرهنگ بختیاری

ا   - a               ا   -  a                ا   -   a              آ   -   a        

ای -  I              او -   u               ب  -   b             پ  -   p

ت  -  t              ج  -  j                چ  -   ch             ح.ه -  h

خ  -  kh            د  -  d                ذ.ز.ظ.ض -  z        ر   -  r

ژ  -   zh           س.ص.ث  -   s       ش   -  sh          ک  -  k

گ -   g           ل  -   l                م   -  m              ن   -   n

و  -  w            ی  -  y                ای.ی.ای.یای مجهول  -  e  

و(واومجهول)  -  o       و   -  ow       و   -   aw         ی   -  ey

ی   -  ay         ی (وی)  -  oy        وو  -  ov

توجه : درزبان بختیاری، ویا وو (ov ) درپایان کلمات،معادل "ان" فارسی است که به صورت خیشو می تلفظ می شود وگاهی بجای آن om هم به کار میرود.

آ : a   - مخفف  وا

آ : a   - اقا .برای احترام وقبل از نام افراد به کار میبرند ، مثل آ غلام ، آ طهماسب

آبریز : aberez  - (آبریز) (خو) گوشت رادرپیاز داغ سرخ می کنند وبه آن فقط ادویه وترشی انار می افزایند.

آتشک : ateshak – آدم زبر وزرنگ

آخردستی : akhardast  - آخردست

آخ وردادن : akh-var-d  - آه کشیدن ، حسرت خوردن

آدم دولت : a-dawlat  - کارمند دولت

آردبه کیسن : a-be-kisen   - آرد به کیسه – آنکه رازنگهدارنیست

آردک : ardak  - مرحله ای از رشدگندم وجو که دانه ها بصورت گرده هستند.کاربرد آن

من آردک بیدن یعنی نارس بودن غله

آرد چنگال : a-cengal  - آشی که با آرددرست کنند.

آردبه کیسن : a-be-kisen   - آرددر کیسه ،وکنایه از آنکه راز نگهدارنیست

آردبیز : a-bez  - آربیز

آردرو : ard-ru -  ابزار برداشت آرد

آردشو : ard-e-shu  - نوعی حلوااست که با آرد تفت داده وقندوروغن تهیه کنند.

آردک : ardak – مرحله ای از رشد گندم وجو که دانه ها بصورت گرده هستند،کاربردمن آردک بیدن کنایه از نارس بودن غله است.

آردلوو : aroelov  - قسمتی از آسیاب که آرد آسیاب شده رو جمع میکنند.

آردوله : ardula  - (خو) آرد نیمه خمیرراریزریز کرده وبا سبزی می خورند.

آردوله شیر : ardula- shir  - درشیر جوشانده ، آرد می ریزندومی خورند.

آرفته : arofta – مجرب-کاردان

آرک برک : arak-barak – آورنده وبرنده. توضیح : درزبان پهلوی یکی از پسوندهای صفت فاعلی است. کاربردآن کاسه داریم آرک برک توپرس کن،موپرترک: کاسه ای بین من وتو میرود ومی آید(چیزهایی به هم قرض میدهیم)توآن را پرکن ،من درعوض پرترمی کنم

آرم گرهدن : arom-g  - آرام گرفتن – آرامش یافتن

آرنگ : areng  -آرنج – ناله .آواز – شبح،سیاهی چیزی که از دور دیده شود: آرنگس دیاره:سیاهش دیده می شود

آرهی وابیدن : arohi-w   - درآره – قرارگرفتن – آشکار شدن

آزاد : azad -  سالم وبی درد – محکم (زدن سیلی و ضربه ) – راحت وآزاد

آزو : azaw  - عزب – مجرد

آساره : asara   - آستاره

آستاره : astara – ستاره (آساره – آسداره )

آسموو : asmov(asemov)  - آسمان (استمون)

آسوو : asov – آسان

آسی : asi – گندم خردشده با آسیاب دستی که نرمتر از گمنه است وبا آن خوراک جودوه درست کنند.(آشی)

آسیده : asida – آسوده ف بدون دغدغه خاطر

آسیو :ssiyaw  - آسیاب

آسیو اوی : asiyaw-awi  - آسیاب آبی

آش گاگلوو : ash-e-gagleov – آش گاوچران – کارنابسامان – آشفتگی وضع

آغله :  agele – مشک وچک ویژه دوغ

آگو : agu – آردی که درهنگام پخت نان برچانه های خمیر ریزند(اوگو)

آقا : aga – عمو

آگوله : agula – میوه آویزان از درخت – درخت پرمیوه(آگول)

آلان : alan – بهانه

آل : al – موجودخیالی که به زائو ونوزادش صدمه رساند(یال)

آلت : alat – پارچه ولباس کهنه ومندرس

آلتی : alati – زیرانداز بافته شده از لباسهای کهنه و مندرس

آلشت :alesht  - تعویض

آلشت وابیدن : alesht-w  - تعویض شدن – مبادله شدن

آلش دگاش : alesh- dagas – تعویض – یک سال در میان کاشتن زمین زراعتی

آلغه : aloge – مشک کوچک

آلنده : alenda  - آلوده – گرفتار

آلنده وابیدن : alenda-wabedan – آلوده شدن – گرفتار دردسر شدن

آلیده : alida – آلوده

آلیق : alig  - لباس کهنه ومندرس

آماده خور : amada-khor – آنکه بدون زحمت ورنج از دسترنج دیگران بهره مند می شود(آماده خور- سربار)

آمخته : amokhta  - عادت کرده – معتاد – دمزده

آوار : awar –حرکت وپیچش خاص دست با داس برای درو محصول

آورو : averu – آبرو

آوروداری کردن : areru-dari-kardan   - آبروداری کردن – مراقب آبروی خودبودن

آهای : ahay – هان

آویدن : aviden – وابیدن

آهای گل : ahay-gol  - ترانه های شاد عروسی

آهن روا : ahen –rowa   - آهن ربا

آه ودی : ah-o-di   - آه وناله

آهینه : ahina  - آیینه

آینک : aynak  - عینک

برگزیده ازکتاب واژه نامه زبان بختیاری  تالیف :  آقای ظهراب مددی