نشانه های آوا نگاری (فهرست 13  ت )

 

تیچ وابیدن : tich-wabiden  - ازگله جداودورشدن

تیخ  : tekh  - تیغ

تیّ خل  : te-khal  - آنکه چشمش کج باشد- غلوچ

تیّخ وابیدن  : tekh-wabiden  - سیخ شدن – راست شدن

تیّد  : ted(tid)  -  توت

تّی دربریدن  : te-dar-boriden  -  چشم دربریدن-چشم برداشتن-کنایه ازغافل شدن- غفلت کردن

تیدری  : tideri – تمشک وحشی - (tiderey)تیدره

تیدماری  : tide-mari  - گیاهی ست خارداربا دانه های ریز

تیر  : tiyar  - تی یر

تیر : tir – تیر- سرعت- چاق (درمورد گوسفندان): بزِتیریا تیربز:بزچاق کاربرد :به تیررهدن(به سرعت رفتن) –به غیررهدن – هو به یه تیر(باقی به یه تیر:آن به یک سو،بقیه هم به یک سو،بقیه هم به یک سو-درهنگام برتری دادن به کسی گویند

تیرباروّ  : tir-barov  - تیرباران

یربز : tir-boz – بزیکساله وچاق

تیربگر : tir-beger  - انتخاب بهترین(گوسفند)

تیربگرکردن : tir-berer-karden – بهترین رابرگزیدن – گوسفند چاق رابرگزیدن وخریدن

تیربند : tir-band  - دعائی ست برای محافظت ازتیر

تیربهرکردن : tir –bahr-karden  - سهم بیشتروبهتر داشتن

تیربهرکردن : tir-bahr-karden  - سهم بهترداشتن – تقسیم با انتخاب بهترین سهم

تیرتُرن  : tir-torn  - تیرانداز(تیرتر=تی تر)

تیرتفنگ  : tir-tofang – تیرِ تفنگ – گلوله

تیروتوسی : tir-towsi(t.tawsi)  - تیروساج نان پزی - بساط نان پزی

تیروتوسی کردن : tir-towsi-karden  - مهیا کردن تیرنان پزی وساج پزی – نان پختن

تیرچلوله : tir-cholila(e)   - چوب کوچک نوک تیزبه خارهای تیرگونه خارپشت هم گویند

تیردار : tir-dar  -  تیروکماندار-صیاد- تیرکمووُدار:تیردارزناس کاش صیاداورابزناد

تیردرآوردن : tir-deraworden  -  تقسیم کردن محصول پاک شده خرمن بین شرکاء-بدین صورت که محصول را به تعداد مساوی تقسیم می کنند سپس یکی ازجمع دورشده ودیگران هرکدام وسیلها ی چون کارد، ... انتخاب می کنند شخص غایب بر می گردد ووسائل انتخاب شده رابرروی سهم ها می نهند. بدین روش سهم هرکدام مشخص می شود

تیرراست : tir-e-rast  - چوب راست وبلند تیز- تیرمستقیم :تیرراست بت ندرا-کاش تیرراستی برتو اصابت نکند(برتوبلایی نرسد)

تیررس  : tir-ras  - منظره مقابل – آنچه درمقابل دیدباشد

تیرزوین کردن : tir-zavon-karden – جداکردن چاق ولاغرگوسفندان- فروش لاغرها ونگهداری چاق ها

تیرسُهر : tir-e-sohr  - تیرسرخ – تیرکاری- زخم کشنده

تیرک  : tirak  - بندهای دوطرف سیاه چادر که برزمین کوبند

تیرکردن : tir-kardan – نشان کردن- انتخاب کردن بهترین (گوسفند) – تحریک کردن- برانگیختن کسی(تیربگرکردن)

تیرکشیدن  : tir-kashiden – درد گرفتن اعضای بدن که انگارسوزنی درآن فرورفته باشد.انقباض عضلانی

تیرگروّ  : tir-gerov – بهترین را انتخاب کردن


 

برگزیده ازکتاب واژه نامه زبان بختیاری  تالیف :  آقای ظهراب مددی