جمعه یکم تیر 1386
واژه ها در زبان بختیاری
نشانه های آوا نگاری (فهرست 2 الف )
اقه : aghe - یقه
اقه درده : aghe derda - یقه دریده – عصبانی – گریبان دریدن
الال کردن : elal kardan - استراحت کردن – بقصد استراحت – چشم برهم نهادن – شو الال نکرد: شب چشم برهم ننهاد
الار : olar - آردجو که دردباغی پوست به کار برند – پوست دباغی هم گویند
التزام وابیدن : eltezom wabedan - ملتزم شدن – متعهد شدن
الختر : alokhtor - (با) بازیکنان درحالیکه یکی از پاهایشان را به پشت برده وبادست آن را گرفته اند، سعی می کنند ضمن حفظ تعادل خود، تعادل حریف رابرهم زنند.
الص : als - اصل – اصل ونسب
الغر :alyoghz - تنها – بدون همراه – مجرد(یالقوز)
الم قلم کردن : alam_ghalam-karden - قلع وقمع کردن – تارومار کردن
الو : alo - گوسفند بارنگ سفید وقهوه ای
الو : alo - شعله آتش
الوپر : olu – par - وابسته – از طایفه ای به درون طایفه دیگر کوچیدن واز آنان به حساب آمدن
الوس : alus - سفید
اله قرت : alaghort - بی سروپا – خودسر-
امبارکردن : ambar-karden - انبارکردن – انباشتن
امبلاس : ambelas – آمبولانس – امبلیس
امداد : amdad - کمک – فریاد کمک خواهی – درمواقع ضروری مانند جنگ با فریادهای "امداد" از دیگران کمک میخواهند
امرو : amru - امروز- زامرو واپشت : از امروز به بعد
امرو صوه کردن : amru- sowha- karden - امروز وفردا کردن – معطل کردن – تاخیرکردن
امشو : amsho – امشب
املهی : amlahi - ابلهی – ای ای کارانه کنه زمایه املهی سه : اگر این کارهارا بکند از روی ابلهیش است.
امند : amnd - امن
امنیه : amniya - ژاندارم
امووتی : amovati - امانتی
انجه انجه : anje – anje - قطعه قطعه – ریزه ریزه : انج انج – زرتشتیهای کرمان انجین انجین گویند
انده دلی کردن : ande – deli – karden - کسی را به غم فروبردن – عذاب دادن – درحسرت نهادن
انکرومنکر : anker –mokker - نکیر ومنکر
انک کردن : anak – karden - مضحکه شدن – تمسخر کردن – دست انداختن کسی
انکه : aneke - یعنی – یعنی که – بیشتر کاربرد تمسخرآمیز دارد - انکه پیاوابیده : یعنی مردشده است
انگست : angost - انگشت – کاربرد به تی کردن :حضورا" ثابت کردن
انگشت به درکردن : انگشت بیرون آوردن – فرصت کوچکترین کاررا داشتن ز ور سرما نترستن انگست به در کنن : از شدت سرما نمی توانستند کوچکترین کارراانجام دهند
انگست به دهوو : angost – be – dohov - انگشت به دهان – شگفت زده
انگشت : angesht - زغال آتشین
انگلار : angelar - آویزان
انگله : angele - پوست دست وپای گوسفند در مشک که آنها رابا بند مسدود میکنند – کوتاه قد
او : aw - آّب – او به چاله رهدن : آب در آتشدان ریختن کنایه از کارنادرست کردن
او به چاله ریز : نادان و بی فکر – نالایق ، هنوز در بین بختیاریها باورهای ایرانیان باستان مانند احترام به آتش و اشیاء سفیدرنگ وجود دارد بطوری که هیچگاه آتش رابا آب خاموش نمی کنند وشبها ماست ، تخم مرغ و نمک را از خانه بیرون نمی کنند مگر آنها را کاملا"
پوشانده باشند
او به حلق کردن : آب درحلق کسی ریختن کنایه از یاری دیگران کردن
او صدا خونه نی یشنه : آب رودخانه صدای خود را نمی شنود کنایه از این است که انسان برعیب خود آگاه نیست
او آر : aw – ar - آورنده آب – هواو آرنید : او اهل آوردن آب نیست کنایه از بی عرضه است
او آورده : aw – aworda - آب آورده – کنایه از چیزهایی را به رایگان به چنگ آوردن
او بارو : aw – barov - آب باران
او باز : aw – baz - شناگر
او برف : aw – borf - آب برف
او برده : aw – borda - آب برده – چیزهایی که سیل برده – از دست رفته – نابود شده
اوبلزوو کردن : aw – belezo – karden - ریختن آب از اطراف ظرف با بهم زدن آن (خرابکار کردن)
او پیازی : ow – piyazi - خوراکی که با پیاز وترشی دانه های انار درست کنند – اشکنه
او ترشی : ow – torshi - خوراکی که با ترشی دانه های انار درست کنند
او توله : ow – tule - خوراکی که با گیاه پنیرک تهیه کنند – توله
او تهله : ow – tahla - چشمه تلخ
او جار : awjar - ابزار : اوزار
او جیجه : aw – jijia - سوپ جوجه
او چیرن : aw – chirn - ناودان – گیاهی که دم کرده اش برای سرماخوردگی مفید است
او خورشت : aw – khorest - آبشخور – جایی ازرود یا نهر که گله بتواند آب بخورد
او دار : aw – dari - خورجین خاص حمل وسایل غذا
او در : aw – dar - دهانه ورودی آب به کرت های باغ
او دزه داشتن : aw – daze – dashten - داشتن منفذی که آب درخود فرو برد – عیب ونقص درکار بودن
او دوه : aw – duh - آبدوغ
برگزیده ازکتاب واژه نامه زبان بختیاری تالیف : آقای ظهراب مددی

