فعل دعایی

فعل دعایی :

          صفعت فاعلی+شناسه ها

       اول شخص مفرد              دوم شخص مفرد               سوم شخص مفرد

            (م m )                          (ی y )                            ------------

       اول شخص جمع              دوم شخص جمع               سوم شخص جمع

           (یم ym )                        (ین yn )                         (ن n )        

           بام     bam   بشوم                بایم     baym     بشویم

           بای    bay    بشوی               باین      bayn     بشوید

           با       ba     بشود                بان       ban       بشوند

          خرام    khoram    بخورم           خرایم     khoraym   بخوریم

          خرای   khoray     بخوری           خراین     khorayn    بخورید

          خرا      khora       بخورد            خران     khoran      بخورند

                 "ی ay " یاء مجهول درزبان بختیاری

یاء مجهول که از ویزگیهای متون وادب کهن فارسی بوده ودیرزمانیست که از عرصه زبان فارسیرخت بربسته،هنوز درزبان بختیاری زنده وپویا ورایج است.شامل موارد ذیل است.

الف : یاء شرط     -  ادات شرط +ب be +بن ماضی +ay  

ایربویدی  ayarbeveyday   -            = اگر میخوردم

اربخردمی          - ar bexardomay   = اگر میخوردم

یاء شرط به فعل مفهوم ماضی استمراری می دهد.

یاء تمنی           -       ادات تمنی + ب ba   + بن ماضی +ay

کاشکی بویدی   -        kasgay be veyday   = کاش بیاید

خدای بمردی     -        xoday bemorday     = الهی بمیرد

یا تمنی به فعل مفهوم مضارع التزامی می دهد

تنها یک فعلا از این قاعده مستثنی است :

کاشگی بیدمی    - kaskay be domy       = کاش می بودم

فعل (بیدن biden ) نه پیش افزود(be ) می پذیردونه مفهوم مضارع التزامی می دهد که بلکه مفهوم فعل ماضی استمراری می دهد.

یاء استمرای                -       be   + بن ماضی +ay  

بگودی  begoday          -        = (باید) می گفت

بخردی ای bexardiay     -    = (باید) می خوردی

علامت مفعولی

نشانه مفعول : پی افزود "ن" " ne " است.

پیش از واژه های مختوم به صامت ، پی افزود(ن-  ne) هرگز نمی آید.وچون برای گویش کمی ثقیل است دراینگونه موارد اسم به صامت "کسره" میگیردو اینکه نقش علامت مفعولی را پی افزود"e" برعهده میگیرد.

"s " هوش  - هوش فرو          havs havseforo

حیاط     - حیاط را فروخت

پس وقتی به کسره تبدیل میشود به صورت ذیل نوشته میشود

هوش ن فرو          havseneforo      = حیاط را فروخت

ت ن ورکو             tasenevorko      = آتش رو روشن کن